Các điểm chính
Data Network (trước đây là Story) là một mạng lưới blockchain được thiết kế để tạo ra thị trường giao dịch có thể lập trình cho tài sản trí tuệ và dữ liệu đã xác minh bằng cách sử dụng hợp đồng thông minh để tự động cấp phép và thanh toán tiền bản quyền.
Kiến trúc đa lõi của mạng lưới bao gồm một lớp thực thi chuyên biệt cho IP nhằm quản lý việc đăng ký, quyền sở hữu và các mối quan hệ kinh tế đối với tài sản sáng tạo và tài sản tri thức. Token gốc của mạng lưới là DATA (trước đây là IP), được dùng để thanh toán phí giao dịch, stake và thực hiện các giao dịch liên quan đến AI trên mạng lưới.
Vào tháng 7 năm 2026, dự án đã đổi tên từ Story Protocol thành DATA Foundation, đồng thời chuyển trọng tâm sang dữ liệu đã xác minh phục vụ việc huấn luyện AI.
Giới thiệu
Data Network bắt đầu với tên gọi Story, hướng tới mục tiêu đơn giản hóa việc quản lý quyền sở hữu trí tuệ (IP) và tạo ra cơ sở hạ tầng mở, dựa trên blockchain cho IP. Vào tháng 7 năm 2026, Story thông báo đổi tên thành Data Network với lý do vấp phải sự phản kháng của các thương hiệu lớn lâu đời vốn bảo vệ chặt chẽ quyền IP của họ và phản đối cơ chế cấp phép mở, trên diện rộng. Hiện tại, Data Network tập trung vào dữ liệu huấn luyện AI khi nhu cầu về các tập dữ liệu đã được cấp quyền để huấn luyện mô hình AI ngày càng tăng lên.
Data Network là gì?
Data Network là một mạng lưới blockchain được thiết kế cho tài sản trí tuệ và dữ liệu đã xác minh. Mạng lưới cung cấp một sổ cái phổ quát, dạng mở cho phép đăng ký tác phẩm sáng tạo, dữ liệu khoa học, mô hình máy học và các tài sản tri thức khác dưới dạng tài sản kỹ thuật số gốc.
Thay vì phụ thuộc vào một cơ quan tập trung để theo dõi quyền sở hữu và các thỏa thuận cấp phép, Data Network cho phép người tạo và tổ chức thiết lập các quy tắc có thể lập trình về cách sử dụng, chia sẻ hoặc kiếm tiền từ IP của họ. Sau đó, bên thứ ba có thể truy cập các tài sản đó theo các điều khoản tự động mà không cần đàm phán mất nhiều thời gian.
Data Network hoạt động như thế nào?
Kiến trúc đa lõi
Data Network sử dụng môi trường thực thi đa lõi. Lõi chính tương thích với Máy ảo Ethereum (EVM), cho phép nhà phát triển xây dựng các ứng dụng phi tập trung quen thuộc trên mạng lưới. Lõi Tài sản trí tuệ (IP) riêng biệt quản lý việc đăng ký trên chuỗi, hoạt động cấp phép và các mối quan hệ sở hữu đối với tài sản IP.
Lõi IP theo dõi các biểu đồ tài sản phức tạp cho thấy một tài sản IP được tạo ra từ hoặc có mối liên hệ với tài sản IP khác như thế nào. Nhờ đó, mạng lưới có thể tự động tính toán và phân phối tiền bản quyền cho nhiều người tạo và bên đóng góp một cách minh bạch.
Giao thức Bằng chứng sáng tạo
Giao thức Bằng chứng sáng tạo (PoC) được xây dựng trên lõi IP. Giao thức này hoạt động như một kho lưu trữ mở ghi lại toàn bộ lịch sử của từng tài sản IP, từ khi hình thành ban đầu cho đến mọi lần sửa đổi, mở rộng hoặc sử dụng thương mại.
PoC giới thiệu các mô-đun giấy phép có thể lập trình cho phép chủ sở hữu IP xác định các điều khoản sử dụng cụ thể bằng mã. Ví dụ: người tạo có thể cho phép sử dụng miễn phí trong các dự án phi thương mại đồng thời tính tiền bản quyền cho các ứng dụng thương mại. Các quy tắc chia sẻ doanh thu được thực thi tự động thông qua hợp đồng thông minh, mà không cần bên trung gian.
Token DATA
Token gốc DATA (trước đây là IP) là phương tiện trao đổi trên Data Network. Token này được sử dụng để thanh toán phí giao dịch, khuyến khích validator thông qua staking và hỗ trợ dòng tiền liên quan đến việc sử dụng IP như thanh toán tiền bản quyền và phí cấp phép.
Token DATA cũng hỗ trợ các giao dịch liên quan đến AI trên mạng lưới. Các tác nhân AI tự động có thể sử dụng token này để đàm phán giấy phép và thanh toán phí truy cập vào các tập dữ liệu hoặc mô hình thay người dùng.
Tích hợp chuỗi chéo và ngoài chuỗi
Data Network hỗ trợ giao tiếp chuỗi chéo, cho phép sử dụng tài sản IP trên các blockchain và nền tảng tài chính phi tập trung (DeFi) khác nhau mà chủ sở hữu không mất quyền kiểm soát. Mạng lưới cũng tích hợp oracle và các dịch vụ ngoài chuỗi để xác minh tính xác thực của IP, xác thực tuyên bố quyền sở hữu và hỗ trợ giải quyết tranh chấp pháp lý.
Đổi tên: Từ Story thành Data Network
Vào tháng 7 năm 2026, Story Protocol đổi tên thành DATA Foundation và Story Network trở thành Data Network. Token của dự án, trước đây được gọi là IP, đã được đổi thành DATA thông qua quá trình chuyển đổi theo tỷ lệ 1:1. Việc đổi tên phản ánh sự chuyển hướng chiến lược: trong khi Story Protocol ban đầu tập trung vào việc biến tài sản trí tuệ thành tài sản có thể lập trình cho lĩnh vực giải trí và trò chơi thì DATA Foundation chuyển trọng tâm sang dữ liệu đã xác minh phục vụ việc huấn luyện AI.
Quỹ này giải thích rằng các công ty đứng sau các bản nhạc, trò chơi và thương hiệu có giá trị đã phản đối việc cấp phép mở. Điều này làm hạn chế mức độ tiếp nhận mô hình ban đầu vốn tập trung vào IP. Ngược lại, nhu cầu về dữ liệu huấn luyện AI đã cho thấy tiềm năng lớn hơn.
Việc đổi tên cũng đi kèm quan hệ hợp tác với Kled, được mô tả là thị trường giao dịch dữ liệu con người tự nguyện tham gia lớn nhất, bổ sung hơn 1,5 tỷ hình ảnh, video và tệp vào mạng lưới. Nhà sáng lập Kled là Avi Patel đã gia nhập DATA Foundation với vai trò giám đốc dữ liệu.
Nếu muốn đọc bài viết về mạng lưới trước khi đổi tên, hãy xem phần giải thích hiện có của chúng tôi về Story (IP) là gì?, trong đó đề cập đến kiến trúc và token ban đầu của dự án.
Trường hợp sử dụng và ứng dụng
Data Network được thiết kế để hỗ trợ nhiều trường hợp sử dụng liên quan đến IP và AI.
Thị trường IP phổ quát: Data Network cho phép thực hiện các giao dịch IP mạng lưới trực tiếp và có thể lập trình, bao gồm cấp phép, chia sẻ doanh thu và sở hữu giá trị nhỏ. Điều này phù hợp với các tác phẩm sáng tạo, âm nhạc, văn học và nghệ thuật khi nội dung do AI tạo ra ngày càng phổ biến.
Thị trường mô hình AI và tập dữ liệu: Các tổ chức có thể đăng ký tập dữ liệu huấn luyện AI, mô hình nền tảng và gói tinh chỉnh trên Data Network, từ đó biến chúng thành các tài sản có thể cấp phép. Nhà phát triển sử dụng các tài sản này có thể tự động thanh toán tiền bản quyền. Để tìm hiểu thêm về mối quan hệ giữa blockchain và AI, hãy xem bài viết Mối quan hệ giữa blockchain và AI.
Thương mại dựa trên tác nhân: Các tác nhân AI tự động có thể đàm phán, cấp phép và thanh toán cho tài sản IP thay người dùng theo cách không cần niềm tin. Điều này loại bỏ nhu cầu đàm phán hợp đồng thủ công khi các hệ thống AI tương tác trên quy mô lớn.
Pháp lý và tuân thủ: Thông qua giấy phép có thể lập trình và chứng thực ngoài chuỗi, Data Network có thể hỗ trợ các thỏa thuận có thể thực thi và giải quyết tranh chấp. Lớp quản trị cũng có thể hoạt động tương tự một tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) trong việc đưa ra các quyết định liên quan đến giao thức.
Câu hỏi thường gặp
Data Network giải quyết vấn đề gì đối với tài sản trí tuệ?
Các hệ thống IP truyền thống phụ thuộc vào cơ quan đăng ký tập trung và quy trình pháp lý vốn có thể chậm chạp và tốn kém. Data Network đưa việc quản lý IP lên chuỗi để người tạo có thể đăng ký tài sản, đặt ra điều khoản cấp phép bằng mã và tự động nhận tiền bản quyền. Điều này làm giảm nhu cầu về trung gian và giúp thị trường IP trở nên dễ tiếp cận hơn.
Token DATA được dùng để làm gì?
DATA là token gốc của Data Network. Token này được sử dụng để thanh toán phí giao dịch, stake để hỗ trợ validator của mạng lưới và tạo điều kiện cho các giao dịch kinh tế như phí cấp phép và thanh toán tiền bản quyền. Token này cũng cho phép tác nhân AI thực hiện giao dịch thay người dùng trong mạng lưới. DATA đã thay thế token IP trước đây thông qua quá trình chuyển đổi theo tỷ lệ 1:1.
Giao thức Bằng chứng sáng tạo là gì?
Bằng chứng sáng tạo (PoC) là kho lưu trữ IP mở của Data Network. Giao thức này ghi lại toàn bộ lịch sử của một tài sản IP, bao gồm nguồn gốc, các tác phẩm phái sinh và mọi hoạt động sử dụng thương mại. Giao thức cũng thực thi các giấy phép có thể lập trình, vì vậy tiền bản quyền có thể được tự động phân phối mà không cần can thiệp thủ công.
Data Network hỗ trợ AI và máy học như thế nào?
Data Network cho phép đăng ký các tập dữ liệu huấn luyện và mô hình AI dưới dạng tài sản IP có thể cấp phép. Khi nhà phát triển sử dụng một tập dữ liệu đã đăng ký để huấn luyện mô hình, các quy tắc tiền bản quyền được mã hóa trong giấy phép có thể kích hoạt chức năng thanh toán tự động cho người tạo ra dữ liệu ban đầu. Tác nhân AI cũng có thể sử dụng token DATA để tự mình đàm phán và thanh toán giấy phép.
Điều gì đã xảy ra với token IP sau khi đổi tên?
Token IP đã được đổi thành DATA thông qua quá trình chuyển đổi theo tỷ lệ 1:1 khi Story Protocol đổi tên thành DATA Foundation vào tháng 7 năm 2026. Các thành phần tích hợp và validator tiếp tục hoạt động mà không bị gián đoạn.
Data Network có tương thích với các blockchain khác không?
Có. Data Network hỗ trợ giao tiếp chuỗi chéo, nghĩa là tài sản IP đăng ký trên Data Network có thể được sử dụng trên các mạng lưới blockchain và nền tảng DeFi khác. Khả năng tương tác này được thiết kế để giúp mạng lưới mang lại lợi ích vượt ra ngoài hệ sinh thái của chính mình.
Kết luận
Việc Data Network chuyển hướng từ IP trong lĩnh vực giải trí sang dữ liệu đã xác minh phục vụ việc huấn luyện AI cho thấy mục tiêu giải quyết một nhu cầu ngày càng tăng mà mô hình ban đầu chưa thể đáp ứng đầy đủ. Thành công của thay đổi này sẽ phụ thuộc vào mức độ đón nhận của nhà phát triển, chất lượng của các mối quan hệ hợp tác dữ liệu như Kled và xu hướng kết hợp rộng hơn giữa AI và blockchain.
Đọc thêm
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung này được trình bày cho bạn trên cơ sở “nguyên trạng” chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và phổ biến kiến thức, mà không phải là sự cam đoan hay bảo đảm dưới bất kỳ hình thức nào. Nội dung này không nên hiểu là lời khuyên tài chính, pháp lý hoặc chuyên môn khác cũng như không nhằm mục đích khuyến nghị mua bất kỳ sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể nào. Bạn nên tham khảo lời khuyên từ các cố vấn chuyên môn thích hợp. Trong trường hợp bài viết được đóng góp bởi người đóng góp bên thứ ba, xin lưu ý rằng những quan điểm thể hiện đó thuộc về người đóng góp bên thứ ba và không nhất thiết phản ánh quan điểm của Binance Academy. Giá tài sản kỹ thuật số có thể biến động. Giá trị khoản đầu tư của bạn có thể tăng hoặc giảm và có thể bạn sẽ không nhận lại được số tiền đã đầu tư. Bạn hoàn toàn chịu trách nhiệm về các quyết định đầu tư của mình và Binance Academy không chịu trách nhiệm pháp lý về bất kỳ tổn thất nào mà bạn có thể phải chịu. Để biết thêm thông tin, vui lòng xem Điều khoản sử dụng, Cảnh báo rủi ro và Điều khoản Binance Academy của chúng tôi.