Các điểm chính
Hội thợ đào cho phép các thợ đào đơn lẻ kết hợp sức mạnh tính toán lại với nhau và chia phần thưởng khối theo tỷ lệ tương ứng, từ đó mang lại nguồn thu ổn định hơn so với đào đơn lẻ.
Các phương thức thanh toán phổ biến gồm Thanh toán theo phần việc (PPS), Thanh toán đầy đủ theo phần việc (FPPS) và Thanh toán theo phần việc N gần nhất (PPLNS). Mỗi phương thức có sự đánh đổi khác nhau giữa độ ổn định của thu nhập và phí hội thợ đào.
Stratum V2 là giao thức đào thế hệ mới được thiết kế để tăng mức độ phi tập trung bằng cách cho phép các thợ đào đơn lẻ tự chọn mẫu khối, thay vì phụ thuộc vào người vận hành hội thợ đào.
Giới thiệu
Đào tiền mã hóa đóng vai trò thiết yếu đối với tính bảo mật của các blockchain bằng chứng xử lý. Bằng cách tính toán các hàm băm có những đặc tính nhất định, người tham gia giúp bảo mật mạng lưới blockchain mà không cần đến cơ quan tập trung.
Khi Bitcoin ra mắt lần đầu vào năm 2009, bất kỳ ai sử dụng máy tính thông thường đều có thể cạnh tranh với các thợ đào khác để tìm ra hàm băm hợp lệ cho khối tiếp theo. Đó là vì độ khó đào còn thấp và tốc độ băm của mạng lưới chưa cao. Vì vậy, bạn không cần phần cứng chuyên dụng để thêm khối mới.
Khi mạng lưới phát triển, các thợ đào bước vào cuộc đua phần cứng mạnh hơn. Sau khi lần lượt sử dụng CPU, GPU và FPGA, các thợ đào Bitcoin chuyển sang dùng ASIC (Mạch tích hợp chuyên dụng). Các thiết bị này được chế tạo riêng cho việc tính toán hàm băm và không làm việc gì khác. Nhờ đó, chúng cực kỳ hiệu quả trong hoạt động đào nhưng không phù hợp với các tác vụ tính toán thông thường.
Do ASIC có công suất rất lớn nên việc sử dụng các loại phần cứng khác để đào Bitcoin đã trở nên không phổ biến. Tuy nhiên, ngay cả với ASIC công suất cao, xác suất một thợ đào đơn lẻ tự mình tìm thấy một khối vẫn cực kỳ thấp do tổng tốc độ băm của mạng lưới ở mức khổng lồ. Đây là lúc hội thợ đào phát huy vai trò.
Hội thợ đào là gì?
Hội thợ đào là một nhóm các thợ đào kết hợp sức mạnh tính toán lại với nhau và chia phần thưởng khối Bitcoin nhận được theo tỷ lệ tương ứng. Thay vì mỗi thợ đào hoạt động đơn lẻ với khả năng tìm thấy khối thấp, hội thợ đào tìm thấy các khối thường xuyên hơn và phân phối phần thưởng cho tất cả thành viên đóng góp.
Hãy xem một ví dụ đơn giản: bạn sở hữu 0,1% tổng sức mạnh băm của mạng lưới. Nếu đào đơn lẻ thì về mặt thống kê, bạn có thể tìm thấy một khối mỗi tuần nhưng kết quả thực tế biến động rất lớn. Bạn có thể không tìm thấy gì trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Khi tham gia hội thợ đào cùng những thợ đào khác cùng nắm giữ 1% mạng lưới, hội thợ đào sẽ tìm thấy các khối thường xuyên hơn và bạn nhận được phần chia ổn định tương ứng với mức đóng góp của mình.
Hội thợ đào được sử dụng rộng rãi vì mang lại nguồn thu dễ dự đoán hơn. Sau sự kiện halving vào tháng 4 năm 2024 khiến khoản trợ cấp khối giảm xuống còn 3,125 BTC (xấp xỉ 450 BTC được phát hành mỗi ngày trên tất cả các khối), nguồn thu ổn định càng trở nên quan trọng đối với các thợ đào hoạt động có biên lợi nhuận thấp.
Hội thợ đào hoạt động như thế nào?
Hội thợ đào thường có một điều phối viên (người vận hành hội thợ đào) sắp xếp các thợ đào để đảm bảo họ xử lý những phần khác nhau của bài toán. Điều phối viên phân bổ các phạm vi nonce khác nhau để các thợ đào không lãng phí sức mạnh băm vào việc cố tạo ra những khối giống hệt nhau.
Điều phối viên cũng chịu trách nhiệm phân chia và thanh toán phần thưởng. Các thợ đào gửi "phần việc" để chứng minh họ đang thực hiện công việc. Phần việc là một hàm băm đáp ứng mục tiêu độ khó thấp hơn do hội thợ đào đặt ra, chứ không nhất thiết hợp lệ đối với mạng lưới thực tế. Hội thợ đào theo dõi các phần việc này để đo lường mức độ đóng góp của từng thợ đào.
Khi hội thợ đào đào thành công một khối, phần thưởng (khoản trợ cấp khối cộng với phí giao dịch) được phân bổ cho những người tham gia theo cơ chế thanh toán của hội thợ đào và phần việc mà mỗi thợ đào đã đóng góp.
Phương thức thanh toán của hội thợ đào
Thanh toán theo phần việc (PPS)
Trong cơ chế PPS, bạn nhận được khoản thanh toán cố định cho mỗi phần việc hợp lệ đã gửi, bất kể hội thợ đào có thực sự tìm thấy khối hay không. Người vận hành hội thợ đào chịu rủi ro biến động. Vì vậy, các hội thợ đào sử dụng PPS thường tính phí cao hơn. Phương thức này mang lại thu nhập dễ dự đoán nhất cho thợ đào.
Thanh toán đầy đủ theo phần việc (FPPS)
FPPS mở rộng mô hình PPS bằng cách cộng thêm phần phí giao dịch ước tính vào khoản trợ cấp khối. Hội thợ đào tính toán tổng phần thưởng dự kiến cho mỗi khối (khoản trợ cấp 3,125 BTC cộng với phí giao dịch ước tính) và thanh toán cho thợ đào theo mỗi phần việc như thể các khối được tìm thấy theo tỷ lệ kỳ vọng. FPPS đã trở thành phương thức thanh toán phổ biến nhất tại các hội thợ đào lớn trong những năm gần đây vì các thợ đào tổ chức ưu tiên dòng tiền ổn định và dễ dự đoán.
Thanh toán theo phần việc N gần nhất (PPLNS)
Không giống PPS, PPLNS chỉ thưởng cho thợ đào khi hội thợ đào đào thành công một khối. Khi tìm thấy một khối, hội thợ đào sẽ kiểm tra phần việc N gần nhất đã gửi (trong đó N thay đổi tùy theo từng hội thợ đào). Khoản thanh toán của bạn bằng tỷ lệ phần việc trong phần việc N gần nhất đó nhân với phần thưởng khối rồi trừ đi phí của người vận hành.
Các hội thợ đào PPLNS thường tính phí thấp hơn hội thợ đào PPS nhưng thợ đào phải đối mặt với mức biến động doanh thu cao hơn. Phương thức này hạn chế tình trạng liên tục nhảy từ hội thợ đào này sang hội thợ đào khác vì phần thưởng gắn với mức đóng góp liên tục thay vì phần việc tức thời.
Lựa chọn phương thức thanh toán
Việc lựa chọn giữa FPPS và PPLNS phụ thuộc vào ưu tiên của bạn. FPPS mang lại thu nhập ổn định với chi phí cao hơn một chút, nên phù hợp với các thợ đào cần dòng tiền có thể dự đoán để trang trải các chi phí cố định như tiền điện và tiền trả nợ. PPLNS có mức phí thấp hơn nhưng lợi nhuận biến động hơn, nên phù hợp với các thợ đào có thể chấp nhận thu nhập biến động.
Hội thợ đào có đe dọa tính phi tập trung không?
Vì một số ít hội thợ đào kiểm soát phần lớn tốc độ băm của Bitcoin nên những lo ngại về tập trung hóa là có cơ sở. Nếu một hội thợ đào duy nhất hoặc một nhóm hội thợ đào thông đồng tích lũy 51% tốc độ băm thì về mặt lý thuyết, họ có thể thực hiện một cuộc tấn công 51%, cho phép họ kiểm duyệt giao dịch hoặc đảo ngược các giao dịch gần đây.
Trên thực tế, có một số yếu tố giúp giảm bớt rủi ro này. Thứ nhất, các thợ đào đơn lẻ trong một hội thợ đào thường sở hữu và kiểm soát phần cứng của mình nên họ có thể chuyển sang hội thợ đào khác bất cứ lúc nào nếu không đồng ý với quyết định của người vận hành hội thợ đào. Thứ hai, một cuộc tấn công thành công có thể khiến giá Bitcoin sụp đổ, từ đó làm mất giá trị tài sản nắm giữ và khoản đầu tư vào phần cứng của chính kẻ tấn công. Thứ ba, cộng đồng nói chung theo dõi sát sao quy mô của các hội thợ đào và trước đây đã gây áp lực lên những hội thợ đào phát triển quá lớn.
Tuy nhiên, sự tập trung hóa ở cấp hội thợ đào có nghĩa là người vận hành hội thợ đào nắm giữ quyền lực đáng kể đối với việc xây dựng mẫu khối, từ đó quyết định giao dịch nào được đưa vào hoặc loại trừ. Điều này tạo ra một rủi ro tiềm ẩn cho hoạt động kiểm duyệt, đặc biệt tại các khu vực pháp lý nơi cơ quan quản lý có thể gây áp lực buộc các hội thợ đào tuân thủ phải lọc một số giao dịch nhất định.
Stratum V2 và tính phi tập trung trong hoạt động đào
Stratum V2 là giao thức đào thế hệ mới được thiết kế để giải quyết một số lo ngại về sự tập trung hóa liên quan đến các hội thợ đào truyền thống. Tính năng quan trọng nhất của giao thức này là "thương lượng công việc", cho phép các thợ đào đơn lẻ tự xây dựng mẫu khối thay vì chấp nhận bất kỳ mẫu nào do người vận hành hội thợ đào cung cấp.
Theo giao thức Stratum V1 cũ (vẫn được phần lớn các hội thợ đào sử dụng), người vận hành hội thợ đào xây dựng mẫu khối và quyết định giao dịch nào được đưa vào. Các thợ đào chỉ cần tính toán hàm băm trên mẫu mà họ nhận được. Với tính năng thương lượng công việc của Stratum V2, các thợ đào có thể chọn giao dịch được đưa vào khối của mình trong khi vẫn nhận thanh toán từ hội thợ đào.
Các cải tiến khác trong Stratum V2 bao gồm giao thức nhị phân hiệu quả hơn (giảm chi phí băng thông), tính năng mã hóa tích hợp sẵn (bảo vệ khỏi hành vi chiếm đoạt tốc độ băm) và cơ chế xác thực hiệu quả hơn giữa thợ đào và hội thợ đào.
Stratum V2 được áp dụng từng bước. Một số hội thợ đào và nhà cung cấp chương trình cơ sở đã cải tiến lớp truyền tải, nhưng sự hỗ trợ đầy đủ cho tính năng thương lượng công việc hiện vẫn còn hạn chế. Nhiều người vận hành hội thợ đào lớn chậm áp dụng tính năng này vì nó làm giảm quyền kiểm soát của họ đối với việc xây dựng khối. Các proxy chuyển đổi cho phép thợ đào sử dụng ASIC cũ hơn (chỉ hỗ trợ Stratum V1) kết nối với các hội thợ đào V2, qua đó tạo điều kiện áp dụng từng bước mà không cần thay thế phần cứng.
Câu hỏi thường gặp
Phần thưởng khối Bitcoin hiện tại là bao nhiêu?
Sau sự kiện halving vào tháng 4 năm 2024, phần thưởng khối Bitcoin là 3,125 BTC mỗi khối. Phần thưởng này được chia thành khoản trợ cấp khối (3,125 BTC) và phí giao dịch (thay đổi tùy theo tình trạng tắc nghẽn của mạng lưới). Với khoảng 144 khối mỗi ngày, có khoảng 450 BTC được phát hành mỗi ngày thông qua hoạt động đào.
Tôi nên chọn hội thợ đào nào?
Các yếu tố chính bao gồm: phương thức thanh toán (FPPS để có sự ổn định, PPLNS để có mức phí thấp), tỷ lệ phí hội thợ đào, độ trễ từ máy chủ đến vị trí của bạn (ảnh hưởng đến tỷ lệ phần việc lỗi thời), ngưỡng thanh toán tối thiểu, hình thức thanh toán lưu ký so với không lưu ký và chính sách của hội thợ đào về kiểm duyệt giao dịch cũng như tính minh bạch của mẫu khối. Việc thử nghiệm song song 2 hội thợ đào trong vài tuần có thể giúp bạn so sánh thu nhập thực tế.
Hội thợ đào có kiểm soát Bitcoin không?
Hội thợ đào không sở hữu phần cứng được kết nối với mình, mà các thợ đào đơn lẻ mới là chủ sở hữu. Thợ đào có thể tự do chuyển tốc độ băm của mình sang hội thợ đào khác bất cứ lúc nào. Mặc dù người vận hành hội thợ đào có ảnh hưởng tạm thời đến việc xây dựng mẫu khối nhưng quyền lực của họ bị giới hạn bởi tính cạnh tranh của thị trường và nguy cơ thợ đào rời đi.
Stratum V2 là gì và tại sao giao thức này lại quan trọng?
Stratum V2 là giao thức liên lạc mới dành cho hoạt động đào, cho phép các thợ đào đơn lẻ tự xây dựng mẫu khối thay vì phụ thuộc vào người vận hành hội thợ đào. Điều này làm giảm rủi ro tập trung hóa do hội thợ đào được quyền quyết định giao dịch nào được đưa vào, đồng thời có khả năng cải thiện khả năng chống kiểm duyệt trên toàn mạng lưới Bitcoin.
Kết luận
Hội thợ đào đã chuyển hoạt động đào Bitcoin đơn lẻ thành hoạt động đào tập thể, từ đó cung cấp cho các thợ đào doanh thu dễ dự đoán hơn để đổi lấy việc chia phần thưởng. Đánh đổi ở đây là một số ít người vận hành hội thợ đào hiện có sức ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động tạo khối của mạng lưới.